Nghe nhà bên cãi vã to, có tiếng kêu cứu, tiếng đổ vỡ liên tục hay trẻ khóc thét kéo dài bất thường thì việc đầu tiên là giữ an toàn cho mình, không xông vào, rồi gọi số phù hợp: có dấu hiệu nguy hiểm ngay lúc này cho bất kỳ ai thì gọi 113; nghi trẻ em bị bạo hành, bị bỏ mặc, bị xâm hại thì gọi 111 (Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em, miễn phí). Có người bị thương thì gọi thêm 115.
Phần lớn tiếng ồn nhà bên chỉ là cãi nhau thường ngày hay em bé quấy. Nhưng khi linh cảm có điều không ổn, một cuộc gọi hỏi ý kiến người có chuyên môn không bao giờ là thừa — họ sẽ đánh giá và quyết định bước tiếp theo, không phải mình.
Khi nào là chuyện nhà người ta, khi nào cần lên tiếng
Không có ranh giới tuyệt đối, và không ai đòi bạn phải đoán đúng. Bảng dưới chỉ để giúp chọn mức phản ứng.
| Điều nghe, thấy | Mức | Nên làm |
|---|---|---|
| Cãi nhau to tiếng rồi thôi, không có tiếng kêu cứu, không đổ vỡ | Thường là chuyện riêng | Không can thiệp; nếu ồn kéo dài nhiều đêm thì xử lý như chuyện tiếng ồn |
| Em bé khóc dai lúc tối, có tiếng người lớn dỗ | Thường bình thường | Không can thiệp |
| Tiếng kêu cứu, tiếng la "đừng", tiếng va đập, đổ vỡ liên tục | Có thể nguy hiểm ngay | Gọi 113 |
| Trẻ khóc thét, gào kéo dài, nghe như bị đánh; hoặc lặp lại thường xuyên | Nghi bạo hành trẻ | Đang xảy ra và dữ dội: 113. Lặp lại, chưa rõ: 111 để được tư vấn |
| Trẻ nhỏ khóc nhiều giờ, có vẻ ở nhà một mình, không ai trả lời | Nghi trẻ bị bỏ mặc | Báo bảo vệ, ban quản lý tìm người nhà; không liên lạc được thì 111 hoặc 113 |
| Thấy dấu vết lặp lại ở trẻ (thường xuyên bầm tím, sợ hãi khi gặp người lớn trong nhà, đói, bị nhốt ngoài cửa) | Đáng lo, cần người có chuyên môn | Gọi 111 kể lại những gì đã thấy |
Với người lớn bị đánh, bị đe doạ trong gia đình, số gọi khi đang nguy hiểm là 113; sau đó có thể báo công an phường, xã hoặc tổ trưởng tổ dân phố để họ nắm và hỗ trợ.
Các cách phản ứng thường gặp
| Cách phản ứng | Điều thường xảy ra sau đó | Nên hay không |
|---|---|---|
| Xông sang đập cửa, vào can ngăn | Mình có thể bị cuốn vào, bị thương; người đang nóng có khi càng nóng hơn | Không nên |
| Nghĩ "chuyện nhà người ta", bật tivi to lên cho khỏi nghe | Nếu thật sự có người gặp nguy, không ai lên tiếng | Không nên khi có dấu hiệu nguy hiểm |
| Quay video rồi đăng lên mạng, nhóm cư dân | Lộ thông tin gia đình, nhất là của trẻ; có thể làm trẻ bị tổn thương thêm | Không nên |
| Ở yên chỗ an toàn, gọi 113 hoặc 111, báo bảo vệ toà nhà | Người có chuyên môn đến, đánh giá và xử lý đúng mức | Nên |
Các bước khi nghe thấy dấu hiệu nguy hiểm
- Ở trong nhà mình hoặc chỗ an toàn. Không mở cửa ra hành lang đứng nghe sát cửa nhà bên. Có trẻ nhỏ trong nhà mình thì đưa các em vào phòng khác.
- Gọi đúng số. Nguy hiểm ngay lúc này: 113. Liên quan trẻ em, chưa chắc có nguy hiểm tức thời: 111. Có người bị thương: 115.
- Nói ngắn, rõ. Địa chỉ trước, rồi những gì mình nghe thấy, rồi từ lúc nào.
"Em báo ở căn hộ 1408, toà B, chung cư ... phường ..., TP.HCM. Từ khoảng 10 phút nay em nghe căn 1409 có tiếng người phụ nữ kêu cứu và tiếng đồ đổ vỡ liên tục. Em ở căn bên cạnh, em không sang."
"Cháu muốn báo về một bé ở nhà bên cạnh, khoảng 5, 6 tuổi. Mấy tuần nay tối nào cũng nghe bé gào khóc rất lâu và tiếng người lớn quát. Hôm qua cháu thấy bé ngồi ngoài cửa một mình tới khuya. Cháu không biết có chuyện gì, nhờ tổng đài tư vấn giúp."
- Báo bảo vệ hoặc ban quản lý (chung cư) để họ có mặt dưới sảnh, dẫn đường khi công an tới.
- Ghi lại những gì quan sát được: ngày, giờ, nghe thấy gì. Ghi sự việc, không ghi suy đoán. Nếu sau này cần, đó là thông tin có ích.
- Không tự đối chất với người lớn nhà bên sau đó, không hỏi trẻ dồn dập. Nếu trẻ tự tìm đến mình, nghe các em nói, trấn an, không hứa giữ bí mật, rồi gọi 111.
"Cháu nói với cô là đúng rồi. Cô sẽ nhờ những người biết cách giúp cháu nhé."
Lo bị trả thù, lo báo nhầm
Đây là hai nỗi lo khiến nhiều người im lặng.
- Lo báo nhầm: bạn không cần chắc chắn. Bạn kể lại điều mình thấy, nghe; người có chuyên môn mới là người xác minh. Báo với thiện chí, đúng sự thật, khác hoàn toàn với vu khống.
- Lo bị lộ danh tính: khi gọi, có thể đề nghị giữ kín thông tin của mình. Không cần nói với hàng xóm khác là mình đã gọi.
- Lo mất hoà khí: nếu thật có chuyện, một đứa trẻ hay một người đang bị đánh cần được giúp hơn là hoà khí. Nếu không có chuyện, lực lượng chức năng chỉ kiểm tra rồi thôi.
Nếu mình là người lớn trong nhà bị hàng xóm báo
Có lúc tiếng một đứa trẻ quấy dữ dội trong cơn ăn vạ khiến hàng xóm lo. Nếu có người gõ cửa hỏi thăm hoặc lực lượng chức năng tới kiểm tra, hợp tác bình thường, giải thích. Người hàng xóm báo vì lo cho trẻ, không phải vì ghét nhà mình.
"Dạ, cảm ơn chị đã để ý. Bé nhà em mới ốm dậy nên quấy nhiều. Có gì chị cứ hỏi em nhé."
Sau cuộc gọi: những ngày tiếp theo
Gọi xong không có nghĩa là mình phải theo dõi nhà bên từng giờ. Vài việc nhỏ là đủ:
- Cư xử bình thường với hàng xóm khi gặp ở hành lang, thang máy. Không nhìn soi mói, không bàn tán với người khác.
- Nếu chuyện lặp lại, gọi lại số đã gọi, nói rõ đây là lần thứ mấy và những gì mới nghe, thấy.
- Nếu đứa trẻ hay người lớn bên đó tìm tới nhờ giúp, cho họ vào chỗ an toàn nếu được, gọi 113, rồi giữ bình tĩnh chờ lực lượng chức năng. Không tự đưa họ đi đâu xa.
- Chăm sóc chính mình. Nghe những âm thanh như vậy có thể khiến mình mất ngủ, lo lắng nhiều ngày; kể với người thân, bạn bè tin cậy là chuyện bình thường.
Phòng trước cho lần sau
- Lưu sẵn các số: 113, 114, 115, 111 và số bảo vệ, ban quản lý, tổ trưởng tổ dân phố. Lúc căng thẳng, tay run, có sẵn trong danh bạ đỡ phải nhớ.
- Biết rõ địa chỉ đầy đủ của nhà mình và các căn xung quanh — toà, tầng, số căn, phường, xã.
- Quen biết hàng xóm. Chào hỏi người lớn, để ý các em nhỏ trong toà. Trẻ hay người bị bạo hành dễ tìm đến người lớn quen mặt hơn.
- Dạy con mình số 111 và nguyên tắc: bị ai làm đau, doạ nạt thì kể với người lớn tin cậy.
- Đề nghị ban quản lý dán số 111, 113 ở bảng tin, thang máy.
Câu hỏi thường gặp
Nghe hàng xóm đánh nhau, kêu cứu thì gọi số nào?
Gọi 113 ngay, nói địa chỉ và những gì nghe thấy. Không tự xông sang can ngăn. Nếu có người bị thương, gọi thêm 115, đồng thời báo bảo vệ toà nhà để hỗ trợ lực lượng tới hiện trường.
Tổng đài 111 là gì, gọi khi nào?
111 là Tổng đài điện thoại quốc gia bảo vệ trẻ em, gọi miễn phí. Gọi khi nghi trẻ bị bạo hành, xâm hại, bỏ mặc hoặc cần tư vấn về bảo vệ trẻ em. Nếu trẻ đang gặp nguy hiểm ngay lúc đó thì gọi 113.
Nghe trẻ con nhà bên khóc thét nhiều lần có nên báo không?
Nếu tiếng khóc bất thường lặp lại, kèm tiếng quát, tiếng đánh hoặc dấu hiệu bị bỏ mặc, nên gọi 111 kể lại điều mình nghe thấy. Bạn không cần chắc chắn; người có chuyên môn sẽ đánh giá.
Báo bạo hành trẻ em có bị lộ danh tính không?
Khi gọi, bạn có thể đề nghị giữ kín thông tin của mình. Không cần nói với hàng xóm khác rằng mình đã báo, và không nên đăng chuyện lên mạng xã hội.
Có nên sang gõ cửa can ngăn hàng xóm cãi nhau không?
Nếu chỉ là cãi nhau to tiếng thì thường không cần can thiệp. Nếu có dấu hiệu bạo lực, đừng tự vào; gọi 113 và chờ lực lượng chức năng, vì tự can có thể khiến mình bị cuốn vào và nguy hiểm.
