Muốn nhờ người khác giúp khi gặp chuyện, hãy nói trong khoảng 30 giây theo bốn ý: mình là ai hoặc đang ở đâu, chuyện gì xảy ra, mình đã làm gì, và mình cần họ làm một việc cụ thể nào. Lời nhờ càng cụ thể thì người nghe càng dễ nhận lời. "Giúp em với" khiến người ta lúng túng; "anh trông giúp em xe năm phút để em chạy vào gọi bảo vệ" thì ai cũng hiểu ngay phải làm gì.
Vì sao lời nhờ hay bị từ chối hoặc bị hiểu nhầm
Lúc đang rối, người ta hay kể chuyện theo thứ tự mình nhớ ra: kể cảm xúc trước, kể nguyên nhân dài dòng, đến cuối mới nói cần gì. Người nghe phải tự đoán. Họ có thể muốn giúp, nhưng không biết giúp cái gì, giúp tới đâu, mất bao lâu, nên chọn cách an toàn là từ chối hoặc nói chung chung "để xem".
Ba lỗi hay gặp nhất:
- Không nói việc cụ thể: "Chị giúp em với" thay vì "chị cho em mượn điện thoại gọi một cuộc".
- Kể quá dài: người nghe mất kiên nhẫn trước khi tới ý chính.
- Nhờ sai người: nhờ người đi đường việc chỉ bảo vệ làm được, hoặc nhờ đồng nghiệp ngang cấp việc cần sếp quyết.
Công thức bốn ý trong 30 giây
| Ý | Nói gì | Ví dụ: xe chết máy trước cửa nhà người lạ, trời tối |
|---|---|---|
| 1. Mình là ai, ở đâu | Một câu giới thiệu đủ để người kia yên tâm | "Cô ơi, cháu đi làm về ngang đây" |
| 2. Chuyện gì | Sự việc, không kể cảm xúc | "xe cháu tự nhiên tắt máy, đề không lên" |
| 3. Đã làm gì | Cho người kia biết mình không ỷ lại | "cháu đã gọi người nhà nhưng phải bốn mươi phút nữa mới tới" |
| 4. Cần gì cụ thể | Một việc, có giới hạn thời gian | "cô cho cháu dựng tạm xe sát hiên nhà cô tới lúc đó được không ạ?" |
Đọc thành tiếng cả bốn ý chỉ mất khoảng mười lăm, hai mươi giây. Phần thời gian còn lại dành cho người kia hỏi lại.
Mẹo cho ý thứ tư
- Có giới hạn: "năm phút", "một cuộc gọi", "tới lúc người nhà tới". Người ta dễ nhận việc có điểm kết thúc.
- Có đường lui cho người kia: "nếu không tiện thì cô chỉ giúp cháu chỗ sửa xe gần đây cũng được ạ". Cho người ta cách từ chối nhẹ nhàng thì họ lại ít muốn từ chối.
- Nhờ việc trong khả năng của họ: không nhờ người lạ chở mình đi xa, không nhờ người lạ giữ tiền, giữ giấy tờ.
Các cách phản ứng thường gặp
Tình huống: điện thoại hết pin giữa bến xe, cần báo người nhà ra đón.
| Cách nhờ | Điều thường xảy ra sau đó | Nên hay không nên |
|---|---|---|
| Hỏi người lạ: "Anh cho em mượn điện thoại được không?" rồi im lặng | Nhiều người e ngại vì không biết mượn làm gì, bao lâu, có phải chiêu lừa không | Chưa tốt |
| Kể dài về chuyến đi, chuyện quên sạc, rồi mới hỏi mượn | Người nghe sốt ruột, có thể bỏ đi giữa chừng | Không nên |
| Tới quầy nhân viên bến xe, nói đủ bốn ý, xin gọi một cuộc ngắn hoặc nhờ cắm sạc | Thường được giúp, vì nhân viên quen việc này và chỗ đó công khai | Nên |
| Đứng chờ, mong người nhà tự tìm ra mình | Mất thời gian, người nhà lo lắng | Không nên |
Câu mẫu với nhân viên: "Chị ơi, em vừa xuống xe, điện thoại hết pin nên không báo được người nhà. Em đã thử tìm chỗ sạc nhưng chưa thấy. Chị cho em cắm sạc ở quầy mười phút, hoặc cho em gọi nhờ một cuộc ngắn được không ạ?" Nếu mượn máy, gọi ngay trước mặt người cho mượn, nói ngắn và trả lại máy liền tay.
Các bước nhờ giúp khi đang rối
- Thở một hơi, nghĩ trước ý thứ tư. Biết mình cần gì thì ba ý còn lại tự sắp xếp.
- Chọn đúng người: ưu tiên người có trách nhiệm tại chỗ (nhân viên, bảo vệ, ban quản lý, thầy cô) rồi mới tới người lạ. Ở chỗ đông, chọn người đang đứng yên, không vội.
- Gọi đúng cách xưng hô: "anh/chị/cô/chú/bác ơi" kèm một câu xin lỗi vì làm phiền: "Cháu xin lỗi làm phiền bác một chút."
- Nói bốn ý, giọng rõ, chậm vừa.
- Dừng lại, để người kia hỏi. Đừng nói tiếp khi họ đang nghĩ.
- Cảm ơn cụ thể khi được giúp: "Em cảm ơn chị, nhờ chị mà em gọi được cho mẹ." Bị từ chối cũng cảm ơn và đi tìm người khác.
Nhờ giúp trong những hoàn cảnh khác nhau
Khi có nguy hiểm
Ở chỗ đông người, đừng kêu chung "ai gọi cấp cứu với". Chỉ đích danh từng người, giao từng việc: "Chị áo đỏ gọi 115 giúp em. Anh đội mũ xanh ra đầu đường đón xe." Giao việc đích danh giúp tránh tình trạng ai cũng nghĩ người khác đã làm.
Bằng tin nhắn
Tin nhắn nhờ giúp nên đọc được trong một lần nhìn. Đưa ý thứ tư lên đầu: "Anh ơi, nhờ anh nhận giúp em gói hàng chiều nay. Em đi công tác, người giao hàng tới khoảng ba giờ, hàng đã thanh toán rồi. Anh tiện không, không tiện em hẹn lại ạ." Tránh tin nhắn chỉ có "anh ơi" rồi chờ trả lời mới nói tiếp.
Nhờ cấp trên, đồng nghiệp
Ở chỗ làm, ý thứ ba (đã làm gì) đặc biệt quan trọng, vì nó cho thấy mình đã cố gắng: "Chị ơi, báo cáo gửi khách bị lỗi định dạng. Em đã thử xuất lại hai lần mà bảng vẫn lệch. Chị xem giúp em năm phút trước ba giờ được không ạ?"
Học sinh nhờ thầy cô
Với học sinh, nhờ thầy cô không phải là "mách" hay yếu đuối. Câu mẫu: "Thưa cô, em đau bụng từ đầu giờ, giờ đau hơn. Em xin phép xuống phòng y tế, cô cho một bạn đi cùng em được không ạ?" Chuyện bị bắt nạt, bị đe doạ thì phải nói với giáo viên chủ nhiệm, bố mẹ, hoặc gọi 111.
Người lớn tuổi nhờ người trẻ
Người lớn tuổi thường ngại nhờ người lạ. Câu ngắn gọn vẫn được việc: "Cháu ơi, bác không đọc rõ chữ nhỏ, cháu xem giúp bác xe buýt này có đi qua bệnh viện không?"
Khi nhận được lời nhờ không rõ ràng
Đôi khi mình là người được nhờ. Gặp lời nhờ mơ hồ, giúp người kia bằng câu hỏi ngắn: "Em cần anh làm gì cụ thể?", "Việc này mất bao lâu?". Nếu lời nhờ kèm dấu hiệu bất thường, như người lạ hối thúc chuyển tiền, nhờ nhận hộ đồ không rõ nguồn gốc, nhờ đọc mã gửi về điện thoại, thì từ chối lịch sự và không làm theo. Giúp người là tốt, nhưng không giúp những việc mình không hiểu rõ.
Phòng trước cho lần sau
- Tập nói bốn ý với chuyện nhỏ: nhờ đồng nghiệp, nhờ người nhà. Quen rồi sẽ tự nói gọn khi có chuyện.
- Thuộc số hai người thân, phòng khi điện thoại hết pin phải mượn máy người khác.
- Mang theo sạc dự phòng và ít tiền mặt để bớt phải nhờ.
- Giữ quan hệ tốt từ lúc bình thường với hàng xóm, bảo vệ, đồng nghiệp. Người đã quen mặt dễ nhận lời hơn.
- Giúp người khác khi có dịp. Cộng đồng quanh mình quen giúp nhau thì khi mình cần, lời nhờ cũng dễ được đáp lại.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao nhờ người khác giúp mà không bị từ chối?
Nói gọn bốn ý: mình là ai, chuyện gì, đã làm gì, cần họ làm một việc cụ thể nào và trong bao lâu. Cho người kia một đường lui nhẹ nhàng. Lời nhờ rõ ràng, có giới hạn thì người ta dễ nhận lời hơn nhiều.
Điện thoại hết pin ở nơi lạ thì nhờ ai?
Ưu tiên nhân viên ở quầy dịch vụ, bảo vệ, chủ cửa hàng gần đó, vì họ quen việc và chỗ đó công khai. Xin cắm sạc vài phút hoặc gọi nhờ một cuộc ngắn. Thuộc sẵn số của một hai người thân sẽ giúp rất nhiều.
Ở chỗ đông người có sự cố thì kêu gọi giúp thế nào?
Chỉ đích danh từng người và giao từng việc cụ thể, ví dụ "chị áo đỏ gọi 115 giúp em". Kêu chung chung dễ khiến ai cũng nghĩ người khác đã làm. Có cháy gọi 114, có bạo lực gọi 113.
Nhắn tin nhờ giúp nên viết thế nào?
Đưa việc cần nhờ lên câu đầu, sau đó mới tới lý do và chi tiết. Viết sao cho người nhận đọc một lần là biết phải làm gì và trả lời được ngay. Tránh nhắn mỗi "anh ơi" rồi chờ.
Có nên giúp người lạ nhờ chuyển tiền hoặc đọc mã xác nhận không?
Không nên. Những lời nhờ kiểu này thường có dấu hiệu lừa đảo. Từ chối lịch sự, không làm theo, và nếu thấy đáng ngờ thì báo công an phường/xã.
