Bị chen ngang khi xếp hàng, việc đầu tiên là nói ngay, ngắn và bình thản, chỉ cho người kia thấy cuối hàng ở đâu, đừng im lặng rồi bực một mình. Một câu như "Anh ơi, mọi người đang xếp hàng, cuối hàng ở phía sau ạ" giải quyết được phần lớn trường hợp. Nếu người kia vẫn đứng lì, nhờ nhân viên quầy hay bảo vệ, không giằng co, không xô đẩy.
Ai hay chen ngang, và vì sao nên phân biệt
Không phải ai chen ngang cũng là người cố ý. Nhìn kỹ một chút sẽ thấy có mấy kiểu khác nhau, và mỗi kiểu nên được đáp một cách khác:
- Người không biết đang có hàng. Hàng xếp lộn xộn, uốn cong, có người đứng tách ra nghe điện thoại, nên người mới tới tưởng quầy đang trống.
- Người "giữ chỗ" cho người quen. Một người xếp, rồi ba người khác nhập vào. Kiểu này hay gây bức xúc ở quầy vé, quầy khám bệnh.
- Người có việc gấp thật. Đang bế con nhỏ khóc, sắp lỡ chuyến xe, chỉ hỏi một câu ngắn.
- Người được ưu tiên theo quy định nơi đó. Nhiều quầy có lối ưu tiên cho người cao tuổi, người khuyết tật, phụ nữ mang thai. Họ không chen ngang.
- Người cố tình. Biết có hàng nhưng vẫn lách lên, giả vờ không nghe.
Với bốn kiểu đầu, một câu nhắc là đủ, thậm chí có lúc bạn nên nhường. Chỉ kiểu cuối mới cần thêm bước nhờ nhân viên.
Các cách phản ứng thường gặp
| Cách phản ứng | Điều thường xảy ra sau đó | Nên hay không |
|---|---|---|
| Im lặng, bực trong lòng, quay sang than với người sau | Người chen được việc, hàng sau thêm người chen, bạn ấm ức cả buổi | Không nên, nếu bạn đủ an toàn để lên tiếng |
| Nói mỉa to cho cả hàng nghe | Người kia mất mặt, dễ cãi lại, cả khu vực căng thẳng | Không nên. Nói trực tiếp với người đó, giọng bình thường |
| Nhắc ngắn, lịch sự, chỉ cuối hàng | Đa số người sẽ đi ra sau, nhiều người còn xin lỗi | Nên. Đây là bước đầu cho mọi trường hợp |
| Kéo áo, đẩy người kia ra khỏi hàng | Xô xát, có thể có người ngã, bảo vệ phải can, bạn cũng thành người có lỗi | Tuyệt đối không. Nhờ nhân viên |
Các bước nhắc cho êm
- Nói ngay khi thấy, đừng để lâu. Càng để lâu, người kia càng coi chỗ đó là của mình, và bạn càng bực.
- Nói trực tiếp với người chen, giọng vừa đủ nghe. Câu nói mẫu: "Chị ơi, mọi người đang xếp hàng, cuối hàng ở chỗ cột kia ạ." Chỉ tay về cuối hàng giúp người kia có lối thoát mà không mất mặt.
- Cho người kia một lối ra dễ chịu. "Chắc chị không để ý, hàng hơi lộn xộn." Câu này không trách, nhiều người sẽ đi ngay.
- Nếu người kia nói có việc gấp, nghe một câu. Họ chỉ hỏi đường, hỏi giờ, hoặc thật sự sắp lỡ chuyến, bạn có thể đồng ý: "Dạ, anh hỏi nhanh thì anh cứ hỏi trước." Nhường là quyền của bạn, không phải nghĩa vụ; nhưng nhường cho người sau mình thì nên hỏi nhanh người phía sau.
- Người kia làm lơ, nhờ nhân viên. Nói với nhân viên quầy: "Em ơi, có anh vừa đứng vào giữa hàng, em hướng dẫn giúp để mọi người làm theo thứ tự nhé." Nhân viên có quyền phục vụ theo thứ tự và từ chối người chen.
- Thả ra sau đó. Khi nhân viên đã xử lý, dù kết quả không như ý, đừng tiếp tục đôi co. Một cuộc cãi vã ở hàng chờ không đáng để mất cả buổi.
Khi kiểu "giữ chỗ cho cả nhóm"
Một người xếp, rồi nhiều người khác tới nhập vào. Câu nói mẫu: "Anh ơi, anh giữ chỗ cho một người thì được, còn mấy bạn kia mọi người xếp phía sau giúp em với ạ." Nếu nơi đó có quy định một người chỉ được mua một số lượng nhất định hay chỉ làm thủ tục cho chính mình, nhân viên là người áp dụng, bạn chỉ cần báo.
Khi xếp hàng bằng số thứ tự
Ở ngân hàng, bệnh viện, bộ phận một cửa, hàng đợi thường theo số. Người "chen" lúc này là người tới quầy khi chưa tới số. Bạn không cần nói với họ; khi số của mình được gọi, mang phiếu tới quầy: "Dạ em số 45 vừa được gọi ạ." Nhân viên sẽ sắp xếp. Giữ phiếu số cẩn thận, đừng để rơi.
Khi nào không nên lên tiếng
Lên tiếng là đúng, nhưng an toàn của bạn quan trọng hơn chuyện đứng trước hay sau vài người. Có những lúc nên lùi lại:
- Người chen có hơi men, đang cáu gắt, quát người khác.
- Người đó đi theo nhóm đông và tỏ ý gây sự.
- Bạn đang đi một mình với trẻ nhỏ, ở nơi vắng nhân viên.
Lúc đó, chỉ cần báo nhân viên, bảo vệ, hoặc rời hàng một lúc rồi quay lại. Nếu có lời đe doạ, có người xô đẩy, gọi 113. Chen hàng không phải chuyện đáng để bạn chịu rủi ro.
Những nơi xếp hàng hay gặp chuyện
| Nơi | Điều đặc biệt | Nhờ ai |
|---|---|---|
| Quầy thu ngân siêu thị | Có quầy ít món, quầy ưu tiên; người mang ít đồ hay xin lên trước | Nhân viên thu ngân, quản lý ca |
| Quầy vé, cổng lên tàu xe | Người sắp lỡ chuyến xin lên trước; hay có kiểu giữ chỗ | Nhân viên bán vé, nhân viên soát vé |
| Bệnh viện, phòng khám | Xếp bằng số; có lối ưu tiên cấp cứu, người cao tuổi, trẻ nhỏ | Nhân viên tiếp đón, điều dưỡng |
| Quán ăn mang về, quầy nước | Không có hàng rõ ràng, khách vây quanh quầy | Người bán, nhân viên gọi số |
| Thang máy, cửa lên xe buýt | Ai cũng vội, không có người điều phối | Thường chỉ cần nhắc nhẹ hoặc nhường lượt sau |
Khi chính mình lỡ chen
Hàng lộn xộn, bạn đứng vào mà không biết. Có người nhắc, đừng vội cãi "đứng đây từ nãy rồi mà". Nhìn lại cho kỹ, nếu đúng là nhầm thì xin lỗi ngắn và ra sau: "Ôi xin lỗi chị, em không để ý, em ra sau ạ." Nếu bạn có việc gấp thật, hỏi người đứng đầu hàng chứ không tự lách lên: "Anh ơi, em sắp lỡ chuyến xe, anh cho em làm trước được không ạ? Em chỉ cần một phút." Họ có quyền nói không, và bạn nên vui vẻ chấp nhận.
(Chuyện chen ngang đúng hay sai về đạo đức, nên phân xử thế nào thì là chủ đề khác; ở đây chỉ bàn chuyện làm gì, nói gì.)
Phòng trước cho lần sau
- Đứng sát, nối hàng gọn. Khoảng trống lớn giữa người trước và người sau là chỗ dễ bị chen vào nhất.
- Đi nhóm thì cả nhóm cùng xếp hoặc cử một người làm thủ tục cho cả nhóm theo đúng quy định nơi đó.
- Nhìn biển chỉ dẫn quầy ưu tiên để không bức xúc nhầm với người đang được ưu tiên đúng.
- Đi sớm vào giờ thấp điểm khi có thể, hàng ngắn thì ít va chạm.
- Tập trước câu nhắc cho trẻ đi cùng: trẻ biết nói "Cô ơi, cuối hàng ở đằng kia ạ" và biết báo người lớn khi bị chen là đủ.
Câu hỏi thường gặp
Bị chen hàng thì nói gì cho lịch sự?
Nói ngắn, đúng người, chỉ cuối hàng: "Anh ơi, mọi người đang xếp hàng, cuối hàng ở phía sau ạ." Thêm một câu cho người kia lối ra như "chắc anh không để ý" để họ dễ đi ra sau.
Người chen hàng không chịu ra sau thì làm sao?
Đừng giằng co. Báo nhân viên quầy hoặc bảo vệ để họ phục vụ theo thứ tự. Nếu bị đe doạ hay xô đẩy, rời đi và gọi 113.
Có nên nhường người xin lên trước vì việc gấp không?
Tuỳ bạn. Nếu họ chỉ hỏi nhanh hay sắp lỡ chuyến thật, nhường là việc tử tế. Nếu nhường cho người đứng sau mình thì nên hỏi qua người phía sau.
Một người giữ chỗ cho nhiều người có được không?
Tuỳ quy định từng nơi. Nhiều quầy chỉ phục vụ theo người đứng trong hàng. Nếu bạn thấy không công bằng, nhắc nhẹ rồi để nhân viên quyết định.
Người cao tuổi đi thẳng lên quầy có phải chen hàng không?
Nhiều nơi có lối hoặc quầy ưu tiên cho người cao tuổi, người khuyết tật, phụ nữ mang thai. Nếu nơi đó có quy định như vậy thì họ không chen ngang; nếu không rõ, hỏi nhân viên.
