Gặp trẻ đi lạc ở siêu thị, công viên: người lớn xa lạ nên làm gì

Gặp một đứa trẻ có vẻ đi lạc ở siêu thị hay công viên, việc đầu tiên là dừng lại, hạ người ngang tầm mắt trẻ ở khoảng cách vừa phải, hỏi nhẹ "con đang tìm bố mẹ à", rồi ở cùng trẻ ngay tại chỗ dễ thấy và báo nhân viên, bảo vệ gần nhất. Không dắt trẻ đi xa, không đưa trẻ ra khỏi khu vực, không đưa trẻ về nhà mình. Không tìm được nhân viên, hoặc trẻ có dấu hiệu bị bỏ rơi, bị hại, hãy gọi 113; cần tư vấn về trẻ em thì gọi 111.

Nhận ra một đứa trẻ đang lạc

Trẻ đi lạc không phải lúc nào cũng khóc to. Nhiều em đứng im, mắt đảo quanh, bám vào một chiếc xe đẩy không phải của nhà mình, đi đi lại lại một đoạn lối đi. Có em vẫn bình thản cho tới khi được hỏi. Một số dấu hiệu dễ thấy:

• Đứa trẻ nhỏ đứng một mình khá lâu, không có người lớn nào nhìn theo.
• Gọi "mẹ ơi", "bố ơi" hoặc khóc, ngó quanh tìm kiếm.
• Đi theo một người lớn lạ rồi bỗng dừng lại, như vừa nhận ra nhầm người.
• Đứng ở lối ra vào, cổng công viên, chỗ đông người qua lại.

Nếu chưa chắc, quan sát thêm một chút từ xa. Nhiều khi bố mẹ chỉ đứng cách vài mét sau kệ hàng. Nhưng đừng chờ quá lâu: với trẻ nhỏ, mỗi phút một mình ở nơi đông người là một phút không an toàn.

Các cách phản ứng thường gặp

Các bước giúp một đứa trẻ đi lạc

1. Tiếp cận nhẹ nhàng. Ngồi xuống hoặc khom người ngang tầm mắt trẻ, giữ khoảng cách một sải tay, không chạm vào trẻ khi chưa cần. Câu nói mẫu: "Con ơi, con đang tìm bố mẹ phải không? Cô đứng đây với con, mình cùng nhờ chú bảo vệ tìm bố mẹ nhé."
2. Hỏi vài câu đơn giản. "Con tên gì? Con đi với ai? Lúc nãy con thấy mẹ ở đâu? Mẹ con mặc áo màu gì?" Trẻ nhỏ có thể không nhớ số điện thoại, nhưng thường nhớ tên bố mẹ, màu áo, món đồ vừa mua. Không hỏi dồn, không hỏi "nhà con ở đâu, có ai ở nhà không".
3. Ở yên tại chỗ hoặc gần đó, nơi dễ thấy. Bố mẹ khi phát hiện con lạc thường quay lại chỗ cuối cùng thấy con. Đứng ở lối đi chính, đầu kệ hàng, gần cổng, chứ không vào góc khuất.
4. Gọi nhân viên, bảo vệ tới. Nhờ người đi ngang gọi giúp nếu bạn không muốn rời trẻ: "Anh ơi, ở đây có bé đi lạc, anh báo giúp nhân viên hoặc bảo vệ gần nhất với." Siêu thị, trung tâm thương mại thường có quầy dịch vụ, loa thông báo và quy trình riêng khi có trẻ lạc.
5. Để nhân viên thông báo và báo các cửa ra để ý, theo quy trình của nơi đó. Bạn có thể ở lại cùng trẻ ở quầy dịch vụ tới khi bố mẹ đến, nếu nhân viên nhờ.
6. Khi có người tới nhận, quan sát phản ứng của trẻ. Trẻ chạy về phía người đó, gọi đúng tên, ôm chầm là dấu hiệu bình thường. Nếu trẻ sợ hãi, lùi lại, không nhận người đó, báo nhân viên kiểm tra kỹ hơn, gọi 113 nếu thấy nghi ngờ.
7. Không có nhân viên (công viên, bãi biển, phố đi bộ): tìm bảo vệ, ban quản lý khu vực, hoặc gọi 113, nói rõ vị trí, đặc điểm trẻ. Ở yên chỗ đông người trong lúc chờ.

Những điều không nên làm

• Không dắt trẻ ra khỏi siêu thị, công viên, kể cả "để tìm cho nhanh".
• Không đưa trẻ về nhà mình, lên xe mình, không cho trẻ đồ ăn lạ khi chưa rõ trẻ có dị ứng.
• Không đăng ảnh, thông tin của trẻ lên mạng. Việc tìm người nhà để nhân viên, công an làm.
• Không mắng trẻ "sao con đi lung tung". Trẻ đang sợ, lời trách làm trẻ khóc to hơn và khó hỏi chuyện hơn.
• Không giao trẻ cho người tự nhận là người nhà mà không qua nhân viên hoặc chưa thấy trẻ nhận ra họ.

Giữ trẻ bình tĩnh trong lúc chờ

Trẻ lạc thường sợ hơn ta nghĩ. Vài cách nhỏ giúp trẻ dịu lại:

• Nói chậm, giọng ấm: "Con giỏi lắm, đứng đây với cô là đúng rồi. Bố mẹ sắp tới rồi."
• Hỏi chuyện nhẹ: con thích con vật nào, hôm nay mẹ mua gì. Câu chuyện đơn giản giúp trẻ bớt khóc và đôi khi còn nhớ ra thông tin quý.
• Không hứa điều mình không chắc, như "năm phút nữa mẹ tới".
• Nếu có một người lớn khác đi cùng bạn, để cả hai cùng ở đó. Có thêm người chứng kiến là tốt cho trẻ và cho cả bạn.

Khi nào là chuyện nghiêm trọng hơn đi lạc

Đa số trường hợp trẻ lạc kết thúc trong vài phút với bố mẹ hớt hải chạy tới. Nhưng có lúc bạn cần gọi ngay cơ quan chức năng:

Các số này gọi miễn phí. Bạn không cần chắc chắn mới gọi; tổng đài viên sẽ hỏi và hướng dẫn tiếp.

Nếu bạn là người làm việc ở siêu thị, công viên

Nhân viên bán hàng, bảo vệ thường là người đầu tiên được báo. Nắm rõ quy trình của nơi mình làm: ai thông báo loa, cửa nào cần để ý, trẻ được đưa về chỗ nào chờ, ai được giao trẻ cho người nhận. Khi giao trẻ, nên có thêm một đồng nghiệp chứng kiến, hỏi người nhận vài thông tin mà trẻ đã kể (tên, màu áo, món đồ mang theo) để đối chiếu.

Phòng trước cho lần sau (dành cho cha mẹ đọc cùng)

• Dạy con thuộc tên bố mẹ và một số điện thoại, hoặc ghi số điện thoại vào vòng tay, mặt trong áo của trẻ nhỏ.
• Chụp ảnh con trước khi vào chỗ đông để nếu cần, nhân viên biết con mặc gì hôm nay.
• Hẹn trước "nếu lạc thì đứng yên" và tìm người mặc đồng phục nhân viên, hoặc một cô có con nhỏ đi cùng.
• Chỉ cho con điểm hẹn dễ nhận ra khi vào công viên, khu vui chơi.
• Cho trẻ mặc đồ sáng màu khi tới nơi đông người, dễ nhìn thấy từ xa.

Chuyện dạy trẻ tự xử lý khi bị lạc, và cha mẹ làm gì khi phát hiện con lạc, là những chủ đề riêng; bài này viết cho người lớn xa lạ tình cờ gặp một đứa trẻ cần giúp.