Lỡ lời trước đông người, việc đầu tiên là dừng lại, nhận ngay một câu ngắn và quay về chủ đề, đừng cố chống chế hay cười trừ cho qua. Một câu như "Mình nói vụng quá, xin lỗi anh, ý mình là…" thường đủ chữa phần lớn lời hớ. Phần còn lại, nếu có người bị tổn thương thật, nên nói riêng với họ sau đó.
Chữa ngay hay để sau: dựa vào ba câu hỏi
Không phải lời lỡ nào cũng cần cùng một cách chữa. Trước khi mở miệng tiếp, tự hỏi nhanh ba câu:
- Có ai bị chạm tới không? Lời hớ nhắm vào một người cụ thể (ngoại hình, gia cảnh, chuyện riêng) nặng hơn nhiều so với một câu nói sai thông tin chung chung.
- Mọi người có nhận ra không? Nếu cả bàn đã khựng lại, ai cũng nhìn nhau, thì im lặng là tệ nhất. Nếu chưa ai để ý, một câu chữa quá to có khi lại kéo sự chú ý về chỗ sai.
- Đây là chuyện sai thông tin hay chuyện làm người khác buồn? Sai thông tin thì đính chính là xong. Làm người khác buồn thì cần thêm bước xin lỗi riêng.
Nguyên tắc chung khá đơn giản: phần mọi người đã nghe thấy thì chữa trước mọi người; phần thuộc về cảm xúc của một người thì gặp riêng người đó. Chữa ngay một câu ngắn, xin lỗi kỹ hơn để sau.
Các cách phản ứng thường gặp
| Cách phản ứng | Điều thường xảy ra sau đó | Nên hay không |
|---|---|---|
| Giả vờ như không có gì, nói tiếp chuyện khác | Người bị chạm tới thấy mình bị coi nhẹ; cả nhóm vẫn nhớ câu đó và bàn tán sau | Không nên khi lời hớ đã rõ ràng và có người bị ảnh hưởng |
| Chống chế: "Mình đùa thôi mà, sao nhạy cảm thế" | Đẩy lỗi sang người nghe, biến một câu lỡ thành chuyện thái độ; dễ cãi nhau | Không nên. Đây là cách làm tình hình xấu nhanh nhất |
| Xin lỗi rối rít, giải thích dài dòng ngay tại chỗ | Cả nhóm thêm ngượng, người bị chạm tới phải đứng ra "an ủi" ngược lại mình | Không nên. Ngắn mới là thật lòng |
| Nhận một câu ngắn, sửa ý, chuyển chủ đề; sau đó nói riêng | Không khí được cứu, người bị chạm tới thấy được tôn trọng | Nên. Đây là cách chữa cân bằng nhất |
Các bước chữa ngay tại chỗ
- Dừng nói. Đừng nói thêm câu nữa cho "lấp". Lời hớ thứ hai thường đến ngay sau lời hớ thứ nhất, khi mình đang cuống.
- Nhận bằng một câu, nhìn về phía người bị chạm tới. Câu nói mẫu: "Ôi, mình nói vụng quá, xin lỗi chị nhé." Hoặc khi lỡ nói sai thông tin: "À không, mình nhầm, để mình nói lại cho đúng."
- Sửa ý nếu cần, cũng chỉ một câu. "Ý mình là món này hơi lạ với khẩu vị mình thôi, chứ chị nấu công phu lắm." Đừng đi tiếp sang câu thứ ba, thứ tư.
- Chuyển chủ đề tự nhiên. Hỏi một câu mở về chuyện khác, hoặc nhờ người khác nói tiếp: "Mà hôm nay anh Bình kể dở chuyện đi Đà Lạt, kể tiếp đi anh."
- Nếu có người giúp mình "gỡ", cảm ơn bằng ánh mắt hay nụ cười. Không cần thêm lời, chỉ cần không phá cái lối thoát họ vừa mở cho mình.
- Sau đó, gặp riêng người bị ảnh hưởng. Đây là bước nhiều người bỏ quên.
Câu nói mẫu khi xin lỗi riêng sau đó
Nói trong ngày hoặc muộn nhất là hôm sau, khi chỉ có hai người hoặc qua tin nhắn nếu không gặp được:
- "Lúc nãy em nói câu về chuyện nhà anh trước mọi người là vô ý quá. Em xin lỗi anh. Lần sau em sẽ để ý hơn."
- "Hôm qua mình lỡ đem chuyện bạn kể riêng ra nói ở bàn. Mình biết như vậy là không nên. Xin lỗi bạn nhé."
Cấu trúc chung: gọi đúng điều mình đã nói, nhận là không nên, nói mình sẽ làm gì khác. Không thêm "nhưng mà", vì chữ "nhưng" thường xoá hết phần xin lỗi đứng trước nó.
Mấy kiểu lỡ lời hay gặp và câu gỡ
| Kiểu lỡ lời | Câu gỡ tại chỗ |
|---|---|
| Chê một thứ, rồi mới biết người làm ra nó đang đứng cạnh | "Thật ra là mình chưa quen vị này thôi. Chị làm kỳ công thế này, mình phải ăn thêm mới đánh giá được." |
| Nói ra chuyện người khác kể riêng | "Thôi, chuyện này không phải chuyện của mình để kể. Mọi người cho mình rút lại nhé." |
| Nói sai số liệu, sai tên, sai thời gian trong buổi họp | "Em đính chính: con số đúng là… Em nhầm, cảm ơn anh đã hỏi lại." |
| Đùa quá trớn khiến một người đỏ mặt | "Câu đùa vừa rồi hơi quá, xin lỗi em nhé." Rồi thôi, không đùa tiếp đề tài đó. |
| Hỏi thăm người vắng mặt, hoá ra người đó vừa có chuyện buồn | "Mình không biết chuyện, xin lỗi nhé. Có gì mình nhắn hỏi thăm sau." |
| Nói xấu một người, quay lại thấy người đó nghe được | Không chữa bằng cách khen ngược. Gặp riêng: "Em nói câu đó là sai, em xin lỗi chị. Có gì không hài lòng em nên nói thẳng với chị." |
Khi lỡ lời trên sân khấu, trong buổi họp lớn
Đang phát biểu, thuyết trình mà nói nhầm, nói hớ, thì người nghe chú ý vào cách mình xử lý hơn là cái sai. Một người đính chính bình thản trông chuyên nghiệp hơn hẳn một người cố nói lấp. Câu nói mẫu, xưng theo vai của mình trong cơ quan hay trong nhóm: "Xin lỗi cả nhà, em vừa nói nhầm, con số đúng là ba mươi chứ không phải ba trăm." Rồi nói tiếp như không có gì. Không lặp lại lời xin lỗi lần thứ hai.
Nếu câu hớ chạm tới một người có mặt (đọc nhầm tên, nhầm chức danh), dừng lại, nhìn về phía người đó và gọi đúng một lần: "Em xin đọc lại cho đúng: chị Ngọc Hân, trưởng phòng đào tạo." Sau buổi, nói thêm một câu riêng là trọn vẹn.
Khi người khác lỡ lời trước mặt mình
Đứng ở vị trí người chứng kiến, mình có thể làm nhiều hơn là đứng nhìn:
- Mở lối chuyển chủ đề. Hỏi một câu khác, rót thêm nước, nhắc tới món sắp lên. Không khí được cứu mà không ai phải nói thêm về câu hớ.
- Không nhắc lại, không cười lớn. Cười theo một câu hớ làm người lỡ lời và người bị chạm tới cùng khó xử.
- Nếu mình là người bị chạm tới, có thể nhẹ nhàng cho qua. "Không sao đâu, chuyện nhỏ mà." Còn nếu thật sự thấy buồn, có quyền nói riêng sau: "Hôm qua câu đó làm mình hơi chạnh lòng, mình nói để bạn biết thôi."
Phòng trước cho lần sau
- Tránh bình luận ngoại hình, gia cảnh, chuyện tiền bạc của người có mặt. Phần lớn lời hớ đáng tiếc nằm ở ba đề tài này.
- Chuyện người khác kể riêng thì coi như đã khoá. Muốn kể lại, hỏi trước: "Chuyện hôm trước mình kể với nhóm được không?"
- Đùa về chính mình an toàn hơn đùa về người khác. Nhất là ở chỗ đông người không quen nhau hết.
- Chậm lại nửa nhịp khi đang cao hứng. Bữa tiệc vui, có chút đồ uống, câu chuyện rôm rả là lúc dễ lỡ lời nhất.
- Trước buổi họp quan trọng, kiểm lại tên, chức danh, con số. Ghi ra giấy những chỗ hay nhầm.
- Nhìn quanh trước khi kể chuyện ai đó. Không ít lời hớ xảy ra chỉ vì không biết người được nhắc tới, hoặc người thân của họ, đang ngồi ngay bàn bên.
Câu hỏi thường gặp
Lỡ lời trước đông người có nên xin lỗi ngay không?
Nên nhận một câu ngắn ngay tại chỗ nếu mọi người đã nhận ra, rồi chuyển chủ đề. Nếu có người bị tổn thương, gặp riêng họ sau để xin lỗi kỹ hơn. Xin lỗi dài dòng trước đám đông thường làm mọi người thêm ngượng.
Nói hớ xong thì chữa thế nào cho khéo?
Dừng nói, nhận một câu kiểu "Mình nói vụng quá, xin lỗi nhé", sửa ý trong một câu nếu cần rồi chuyển sang chuyện khác. Không chống chế "đùa thôi mà", vì như vậy là đẩy lỗi sang người nghe.
Lỡ kể chuyện riêng của bạn trước mọi người thì làm sao?
Dừng ngay và rút lại: "Chuyện này không phải của mình để kể." Sau đó gặp riêng bạn, gọi đúng điều mình đã làm, nhận là không nên và hứa sẽ giữ kín từ nay.
Nói nhầm khi thuyết trình có sao không?
Không sao nếu xử lý bình thản. Đính chính một câu, nói con số hoặc tên đúng, rồi nói tiếp. Người nghe đánh giá cao cách sửa gọn hơn là việc không bao giờ nhầm.
Bị người khác nói hớ chạm tới mình thì nên phản ứng thế nào?
Nếu chuyện nhỏ, có thể cho qua bằng một câu nhẹ để giữ không khí. Nếu thấy buồn thật, nói riêng với người đó sau, bình tĩnh và cụ thể, để họ biết mà rút kinh nghiệm.
