Trẻ tự khoá trái cửa phòng, nhà vệ sinh: cách mở cửa an toàn cho bé

Trẻ tự khoá trái cửa phòng hay nhà vệ sinh thì việc đầu tiên là nói chuyện với con qua cửa bằng giọng bình tĩnh để biết con có ổn không và bên trong có gì nguy hiểm. Nếu con im lặng không đáp, có tiếng ngã, nước đang chảy tràn, trong phòng có bếp, ổ điện hở hay vật nguy hiểm, gọi ngay 114; con bị thương thì gọi 115. Còn lại, đa số trường hợp mở được bằng chìa dự phòng hoặc nhờ chính con làm theo hướng dẫn từng bước.

Chuyện này rất hay gặp ở trẻ từ khoảng hai tới năm tuổi: con tò mò với cái nút bấm trên tay nắm, bấm một cái rồi đóng cửa, và không biết cách mở ngược lại. Người lớn sốt ruột thì trẻ sợ theo. Giữ được giọng nói bình thường là đã giải quyết được một nửa.

Trước hết: con có an toàn không?

Áp tai vào cửa và gọi tên con. Hỏi những câu ngắn, dễ trả lời:

• "Con có đau ở đâu không?"
• "Con đang đứng hay đang ngồi?"
• "Nước có chảy không con?" (nếu là nhà tắm)

Những dấu hiệu cần gọi hỗ trợ ngay, không chờ thử thêm:

Một câu về sơ cứu: nếu sau khi mở cửa con có vết thương, chảy máu nhiều hay ngã đập đầu, gọi 115 và làm theo hướng dẫn sơ cứu phổ thông; phần sơ cứu chi tiết có ở chuyên mục riêng.

Các cách phản ứng thường gặp

Các bước mở cửa an toàn

1. Giữ con ở lại "trong tầm giọng nói". Một người lớn đứng ngoài cửa nói chuyện liên tục, người còn lại (nếu có) đi tìm chìa. Nếu chỉ có một mình, nói trước với con là mình đi lấy chìa và sẽ quay lại ngay.

   "Mẹ ở ngay đây nè. Con không làm gì sai đâu, cửa bị kẹt thôi. Con ngồi xuống chỗ thảm cho mẹ nhé, mẹ đi lấy chìa rồi quay lại liền."

2. Tìm chìa dự phòng hoặc dụng cụ mở đi kèm ổ khoá. Nhiều tay nắm cửa phòng ngủ, nhà tắm loại khoá bấm có một lỗ nhỏ hoặc khe ở mặt ngoài để mở khẩn từ bên ngoài, thường kèm một que hoặc chìa dẹt khi mua. Nếu nhà bạn có, đây là lúc dùng. Nếu không chắc, xem hướng dẫn của chính bộ khoá đó.
3. Thử hướng dẫn con tự mở, chỉ khi con đủ bình tĩnh. Dùng những từ con hiểu: "cái nút tròn", "xoay như mở nắp chai". Đừng giục. Nếu con thử hai, ba lần không được và bắt đầu khóc to, dừng lại và chuyển sang bước khác.

   "Con thấy cái nút nhỏ ở giữa tay nắm không? Con lấy tay xoay nó như mở nắp chai nước nhé. Giỏi lắm. Giờ con vặn tay nắm xuống thử xem."

4. Dặn con lùi xa cửa trước khi người lớn mở hoặc khi cứu hộ tới. Bảo con ngồi ở một góc xa cửa, ví dụ cạnh giường hay cạnh bồn rửa. Tránh để con áp mặt vào cửa.
5. Không tự phá cửa nếu chưa chắc con đang ở xa cửa. Nếu không mở được bằng chìa và cách nhẹ nhàng, gọi 114 hoặc thợ khoá. Khi gọi, nói rõ có trẻ nhỏ bên trong và tuổi của con.

   "Alo, nhà em ở số… phường…, con em ba tuổi tự khoá trong nhà tắm, bé vẫn nói chuyện được nhưng em không mở được cửa. Nhờ các anh hỗ trợ giúp."

6. Mở được rồi: ôm con, đừng mắng. Kiểm tra xem con có trầy xước, ướt lạnh không. Chuyện "vì sao không được bấm nút" để sau, khi con đã bình tĩnh.

Nói gì với con trong lúc chờ

Trẻ nhỏ bị kẹt một mình sợ nhất là cảm giác bố mẹ đi mất. Vì vậy, giọng nói đều đặn quan trọng hơn nội dung. Vài cách giúp con bớt sợ:

• Hát một bài con thuộc, hỏi con đang nhìn thấy gì trong phòng, đếm số với con.
• Nói thật nhưng nhẹ: "Cửa bị kẹt, bố đang mở", thay vì hứa "một giây nữa là xong" rồi kéo dài.
• Không đổ lỗi: câu "tại con nghịch" lúc này chỉ làm con khóc to hơn và ít hợp tác hơn.
• Cho con một việc nhỏ: "Con ngồi lên thảm, cầm con gấu nhé". Một việc cụ thể giúp con bớt luống cuống.

Nếu là trẻ lớn hơn (bảy, tám tuổi) tự khoá vì giận, cách nói khác đi: tôn trọng con muốn ở một mình, nhưng nói rõ người lớn cần biết con an toàn. "Bố không vào nếu con chưa muốn, nhưng con trả lời bố một tiếng cho bố yên tâm nhé." Với trẻ lớn, chuyện cảm xúc quan trọng hơn chuyện cái khoá.

Phòng trước cho lần sau

• Kiểm tra từng cửa trong nhà: cửa nào có khoá bấm từ bên trong, cửa đó có mở được từ ngoài không, chìa hoặc que mở khẩn đang ở đâu. Gom tất cả về một chỗ cố định, cao, người lớn biết.
• Khi con còn nhỏ, cân nhắc tạm bỏ hoặc vô hiệu chức năng khoá ở cửa nhà tắm, phòng ngủ của con, hoặc dùng miếng chặn cửa bằng xốp để cửa không đóng hẳn.
• Dạy con về cái khoá khi mọi người đang vui: mở cửa ra, cho con tập bấm và xoay nút mở khi cửa đang mở. Con hiểu "xoay ngược lại là mở" thì lần sau tự xử lý được.
• Cất thuốc, hoá chất tẩy rửa, dao cạo lên cao hoặc vào tủ có khoá trẻ em — vì nhà tắm là nơi trẻ hay tự khoá nhất.
• Không để nước sẵn trong chậu, xô lớn ở nhà tắm khi có trẻ nhỏ.
• Lưu số 114, 115 trên điện thoại của mọi người lớn trong nhà, kể cả ông bà, người giúp việc.

Khi nào chỉ là phiền, khi nào là khẩn

Một mẹo nhớ nhanh: con còn nói chuyện bình thường, trong phòng không có nước chảy, không có vật nguy hiểm — bạn có thời gian. Thiếu một trong ba điều đó — gọi hỗ trợ ngay. Không ai trách cha mẹ vì đã gọi 114 cho một em bé bị kẹt mà mình không mở được cửa; họ được huấn luyện để làm đúng việc đó.