Gặp thời tiết xấu bất ngờ khi đang đi du lịch thì việc đầu tiên là dừng các hoạt động ngoài trời có rủi ro — đi biển, đi thuyền, leo núi, qua suối, đi đèo — và về chỗ trú an toàn. Sau đó mới xem tin dự báo chính thức, hỏi người địa phương rồi tính lại lịch. Một ngày chuyến đi bị hỏng còn hơn đánh cược với mưa lũ, sóng to hay sạt lở.
Những kiểu thời tiết xấu hay gặp khi đi chơi ở Việt Nam
Mỗi vùng, mỗi mùa có kiểu thời tiết riêng. Biết trước giúp bạn đoán được rủi ro và biết hỏi gì.
| Kiểu thời tiết | Hay gặp ở đâu, khi nào | Rủi ro chính cho người đi chơi |
|---|---|---|
| Bão, áp thấp nhiệt đới | Ven biển miền Trung nhiều nhất vào khoảng tháng 9 đến tháng 11; miền Bắc và Nam Bộ cũng có thể bị ảnh hưởng | Biển động, cấm tàu thuyền ra khơi, chuyến bay bị huỷ, cây đổ |
| Mưa lớn, lũ quét, sạt lở đất | Vùng núi phía Bắc và Tây Nguyên trong mùa mưa; miền Trung khi có bão | Đường đèo bị chia cắt, nước suối dâng nhanh, đất đá sạt |
| Dông, sét, gió giật | Chiều tối mùa hè ở nhiều vùng | Sét đánh ở chỗ trống, trên biển; cây gãy; sóng lớn bất chợt |
| Sương mù dày | Vùng núi phía Bắc, đèo cao, sáng sớm mùa đông xuân | Tầm nhìn kém khi lái xe qua đèo; chuyến bay chậm |
| Rét đậm, rét hại, có khi băng giá | Vùng núi cao phía Bắc vào giữa mùa đông | Hạ thân nhiệt nếu mặc không đủ ấm, đường trơn |
| Nắng nóng gay gắt | Mùa hè ở nhiều vùng | Say nắng, mất nước khi đi bộ, leo núi giữa trưa |
Nguồn tin nên theo dõi là bản tin của cơ quan khí tượng thủy văn quốc gia và đài khí tượng thủy văn của tỉnh, cùng thông báo của chính quyền địa phương, ban quản lý khu du lịch, cảng vụ. Tin lan truyền trên mạng có thể cũ hoặc phóng đại.
Các cách phản ứng thường gặp
| Cách phản ứng | Điều thường xảy ra sau đó | Nên hay không |
|---|---|---|
| "Đã lỡ đến đây rồi", cố đi tiếp theo kế hoạch | Nguy cơ mắc kẹt trên đèo, giữa biển; có khi bị lực lượng chức năng yêu cầu quay về | Không nên |
| Hoảng, bỏ hết, chạy ngay về nhà giữa lúc mưa bão | Di chuyển trong lúc thời tiết xấu nhất lại là lúc nguy hiểm nhất | Không nên. Ở yên chỗ an toàn tới khi thời tiết qua đi |
| Ở lì trong phòng, không hỏi han gì, chờ "chắc mai hết" | Bỏ lỡ cơ hội đổi vé, đổi phòng sớm; có thể không biết lệnh sơ tán, cấm đường | Chưa đủ |
| Ngừng hoạt động rủi ro, về chỗ trú, theo dõi tin chính thức, đổi lịch từng phần | An toàn, đỡ thiệt; vẫn có thể giữ được phần lớn chuyến đi | Nên |
Các bước cụ thể khi trời chuyển xấu giữa chuyến
- Dừng hoạt động có rủi ro. Đang tắm biển thì lên bờ; đang ở ngoài đảo thì hỏi chuyến tàu về sớm nhất; đang đi đèo thì dừng ở khu dân cư, quán ven đường chắc chắn, tránh đứng dưới vách đá, gần suối, cạnh cây to.
- Về chỗ trú an toàn. Nơi lưu trú kiên cố, xa bờ sông suối, xa chân đồi dốc. Nếu homestay của bạn nằm sát suối hoặc chân taluy, hỏi chủ nhà có chỗ nào an toàn hơn không.
- Hỏi người địa phương. Họ hiểu con suối, con đèo hơn bất kỳ bản đồ nào. Câu mẫu: "Anh ơi, mưa thế này đường đèo về thị trấn có đi được không? Mọi lần mưa to ở đây có bị sạt không anh?"
- Theo dõi tin chính thức và làm theo hướng dẫn của chính quyền, ban quản lý khu du lịch. Có lệnh cấm biển, cấm đường, sơ tán thì chấp hành.
- Báo người thân mình đang ở đâu, an toàn hay không, dự kiến thế nào.
- Tính lại lịch theo từng phần. Liệt kê: vé về, phòng nghỉ, tour đã đặt. Liên hệ từng nơi hỏi chính sách đổi, huỷ khi thời tiết xấu. Câu mẫu với nơi lưu trú: "Bên em có bão nên không ra đảo được, em muốn đổi đặt phòng sang tuần sau. Bên mình hỗ trợ đổi ngày được không ạ?"
- Chuẩn bị đồ thiết yếu phòng khi mất điện, mất nước: sạc đầy điện thoại, pin dự phòng, nước uống, đồ ăn khô, đèn pin, thuốc dùng hằng ngày.
- Có người bị thương, mắc kẹt, nhà bị nước vây, sạt lở thì gọi 114 (cứu nạn cứu hộ) hoặc 115 (cấp cứu); trên biển có thể gọi 112 (tìm kiếm cứu nạn).
Đổi kế hoạch: một vài phương án thay thế
Thời tiết xấu không phải lúc nào cũng làm hỏng hết chuyến đi. Có thể đổi theo kiểu "cùng nơi, khác việc":
- Biển động, không ra đảo được: ở lại đất liền, ghé bảo tàng, chợ, làng nghề, quán ăn địa phương; chờ ngày biển êm.
- Mưa lớn ở vùng núi: hoãn trek, đi đèo; ở lại thị trấn, nói chuyện với người dân, học nấu món địa phương.
- Sương mù dày sáng sớm: đợi sương tan rồi mới đi đèo, không đi lúc tầm nhìn kém.
- Nắng nóng: đi chơi sáng sớm và chiều muộn, nghỉ trưa trong nhà.
- Rét đậm: mặc thành nhiều lớp, giữ khô tay chân, giảm thời gian đứng ngoài trời đêm.
Nếu thời tiết xấu kéo dài nhiều ngày và các phương án thay thế không còn hợp, rút về sớm là quyết định đúng, không phải thất bại. Chọn lúc thời tiết tạm ổn để di chuyển.
Đi cùng trẻ nhỏ, người già khi trời xấu
Trẻ em và người cao tuổi chịu lạnh, nóng, mệt kém hơn người trẻ. Ưu tiên giữ ấm hoặc giữ mát, cho uống nước đủ, không để ngồi lâu trong áo ướt. Nếu có dấu hiệu sốt cao, lơ mơ, khó thở, run lạnh không dứt, đưa tới cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi 115. Cách sơ cứu khi bị say nắng, hạ thân nhiệt có ở mục sơ cứu riêng.
Phòng trước cho lần sau
- Xem dự báo thời tiết vài ngày trước khi đi và hôm đi, nhất là chuyến đi biển, đảo, vùng núi.
- Tránh mùa mưa bão của nơi định đến nếu chuyến đi chủ yếu là hoạt động ngoài trời.
- Chọn đặt phòng, vé có thể đổi ngày cho chuyến đi vào mùa thời tiết thất thường. Đọc điều kiện huỷ khi thời tiết xấu.
- Để một ngày đệm cuối chuyến cho những chuyến ra đảo, lên núi.
- Mang áo mưa, áo khoác mỏng, đèn pin, pin dự phòng dù dự báo đẹp.
- Báo lịch trình cho người thân hoặc chủ nhà nghỉ trước khi đi những cung đường vắng.
- Hỏi chủ nhà, người địa phương ngay khi đến: mưa to thì đoạn nào nguy hiểm, chỗ nào trú được.
- Cân nhắc bảo hiểm du lịch có phần chậm, huỷ chuyến do thời tiết, và đọc kỹ điều kiện.
Câu hỏi thường gặp
Đang đi du lịch gặp bão thì nên làm gì?
Ngừng mọi hoạt động trên biển, ngoài trời; về nơi lưu trú kiên cố, xa bờ biển, bờ sông. Theo dõi tin chính thức, chấp hành lệnh cấm biển, sơ tán, và chỉ di chuyển khi bão đã qua.
Mưa lớn ở vùng núi có nên đi đèo không?
Không nên. Mưa lớn ở vùng núi có nguy cơ lũ quét, sạt lở. Hãy dừng ở khu dân cư an toàn, hỏi người địa phương và chờ trời tạnh, đường thông.
Huỷ chuyến du lịch vì thời tiết có được hoàn tiền không?
Tuỳ điều kiện đặt phòng, vé, tour và bảo hiểm. Liên hệ từng nơi sớm, hỏi chính sách đổi, huỷ khi thời tiết xấu và giữ lại thông báo, tin dự báo làm căn cứ.
Bị kẹt vì sạt lở, ngập lụt khi đi du lịch thì gọi số nào?
Gọi 114 để được cứu nạn cứu hộ, 115 nếu có người cần cấp cứu. Trên biển, có thể gọi 112 tìm kiếm cứu nạn. Báo rõ vị trí, số người và tình trạng.
Xem dự báo thời tiết ở đâu cho chính xác?
Theo dõi bản tin của cơ quan khí tượng thủy văn quốc gia, đài khí tượng thủy văn tỉnh, và thông báo của chính quyền, ban quản lý khu du lịch nơi bạn đến.
