Cúp nước đột ngột thì việc đầu tiên là khoá các vòi đang mở, xem bồn chứa còn bao nhiêu nước và hỏi xem cả khu hay chỉ nhà mình bị mất. Từ lúc đó, chia nước theo thứ tự: uống và nấu ăn trước, rửa tay và vệ sinh cá nhân sau, dội nhà vệ sinh và giặt giũ cuối cùng. Cả khu mất nước mà không có thông báo thì gọi tổng đài chăm sóc khách hàng của công ty cấp nước khu vực.
Mất nước một hai ngày ít khi nguy hiểm, nhưng làm cả nhà rối nếu không có kế hoạch. Thứ giúp nhiều nhất là biết mình đang có bao nhiêu lít, và dùng lít nào vào việc gì.
Mười phút đầu: mất ở đâu, vì sao?
| Bạn thấy | Khả năng | Việc nên làm |
|---|---|---|
| Hàng xóm cũng mất nước | Sửa chữa, vỡ ống chính, cắt nước theo lịch | Xem thông báo của công ty cấp nước, tổ dân phố, ban quản lý; không thấy thì gọi tổng đài |
| Chỉ nhà mình mất | Van tổng nhà bị khoá, đồng hồ nước có vấn đề, máy bơm hỏng, bồn mái cạn | Kiểm tra van tổng, máy bơm, phao bồn nước; quên đóng tiền nước thì gọi hỏi công ty cấp nước |
| Chung cư: cả toà hoặc một tầng mất | Bể chung, máy bơm của toà | Hỏi ban quản lý, bảo vệ |
| Nước vẫn chảy nhưng yếu, đục | Áp lực thấp hoặc đường ống vừa sửa | Không dùng để uống; để chảy một lúc cho trong rồi mới dùng sinh hoạt |
Khi gọi tổng đài, nói ngắn và đủ:
"Chào anh, em ở phường…, khu nhà em mất nước từ khoảng sáu giờ sáng, không thấy thông báo trước. Anh cho em hỏi bao giờ có nước lại, và khu em có xe chở nước không ạ?"
Các cách phản ứng thường gặp
| Cách phản ứng | Điều thường xảy ra sau đó | Nên hay không |
|---|---|---|
| Dùng bình thường, nghĩ chiều sẽ có nước | Bồn mái cạn sạch ngay buổi trưa; tối không còn nước rửa bát, tắm cho con | Không nên |
| Đi mua thật nhiều nước đóng bình | Đủ uống, nhưng tốn và vẫn thiếu nước cho vệ sinh | Mua vừa đủ uống, nấu |
| Hứng nước vào mọi xô chậu, để không đậy | Muỗi có thể đẻ trứng chỉ sau vài ngày; nguy cơ trẻ nhỏ ngã vào xô, chậu lớn | Hứng thì đậy kín, để ngoài tầm trẻ |
| Đo lượng nước còn, chia theo việc, tiết kiệm có tính toán | Qua một, hai ngày khá nhẹ nhàng | Nên |
Các bước xoay xở trong một, hai ngày
- Khoá mọi vòi. Vòi đang mở mà nước về lúc nửa đêm thì có thể tràn sàn. Nhà có máy bơm tự động: tắt máy bơm để máy không chạy khô — chạy khô lâu dễ hỏng.
- Ước lượng nước đang có. Bồn mái còn bao nhiêu (nhìn vạch hoặc gõ thử), bình nước lọc, chai nước, nồi nước đun sẵn. Ghi một con số ước lượng để cả nhà cùng biết.
- Chia nước theo ưu tiên:
- Uống và nấu ăn: nước đóng bình, nước lọc, nước đã đun sôi.
- Rửa tay trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh, đánh răng: dùng cốc, không để vòi chảy.
- Lau người thay tắm: khăn ướt, chậu nhỏ.
- Dội nhà vệ sinh: dùng nước đã qua sử dụng (nước rửa rau, nước lau người), dội bằng xô.
- Giặt giũ, lau nhà: hoãn tới khi có nước.
- Bớt bát đĩa phải rửa. Lót giấy bạc, giấy nến lên đĩa, nấu món ít dầu mỡ, dùng chung nồi. Lau bát bằng giấy trước khi rửa để tốn ít nước hơn.
- Hỏi các nguồn nước hỗ trợ. Xe bồn của công ty cấp nước (nếu có), vòi nước công cộng, nhà người thân ở khu khác. Hàng xóm có giếng khoan, có bồn lớn đôi khi sẵn lòng chia sẻ — hỏi lịch sự và đừng xin quá phần.
"Chị ơi, nhà em hết nước từ sáng mà có em bé. Chị cho em xin hai xô để nấu cơm, tắm cho bé được không ạ? Có nước lại em gửi chị chút quà cảm ơn nhé."
- Chăm người cần nước nhất: em bé, người già, người ốm, người cần vệ sinh vết thương. Phần nước sạch nhất dành cho họ.
- Khi có nước lại, mở một vòi cho chảy vài phút tới khi nước trong. Nước vẫn đục hoặc có mùi lạ thì không dùng để uống, báo công ty cấp nước. Bật lại máy bơm. Kiểm tra bồn mái có cặn không.
Nhà có em bé, người già, người ốm
Đây là những người cần nước sạch nhất và chịu ảnh hưởng sớm nhất. Vài việc nên làm:
- Pha sữa, nấu bột cho bé chỉ bằng nước đóng bình còn niêm phong hoặc nước đã đun sôi. Dành riêng một bình cho việc này, không dùng chung.
- Rửa bình sữa, dụng cụ ăn của bé: tráng sạch bằng nước sôi để nguội; nếu thiếu nước, ưu tiên rửa bình sữa trước bát đĩa của người lớn.
- Tã giấy, khăn ướt: dùng nhiều hơn bình thường trong những ngày thiếu nước, gom rác vào túi buộc kín.
- Người già, người nằm một chỗ: lau người bằng khăn ấm, thay ga giường khô thay vì giặt; nhắc uống nước đều, kể cả khi họ không thấy khát.
- Người cần rửa vết thương, chăm sóc ống thông: dùng nước muối sinh lý, vật tư do cơ sở y tế hướng dẫn, không dùng nước hứng chưa chắc sạch.
Chung cư cao tầng có thêm một chuyện: mất nước thường đi kèm mất điện máy bơm, nên bồn trên mái không được bơm lên. Hỏi ban quản lý có điểm lấy nước dưới tầng trệt không, và đừng xách quá nặng lên nhiều tầng một mình — nhờ người nhà, chia thành nhiều can nhỏ.
Nước hứng, nước trữ: an toàn thế nào
- Nước uống: chỉ dùng nước đóng bình còn niêm phong hoặc nước máy đã đun sôi. Nước giếng, nước mưa không chắc chắn thì không dùng để uống trực tiếp.
- Dụng cụ chứa phải sạch và có nắp. Xô, can có nắp kín; thùng không có nắp thì phủ vải sạch, buộc chặt.
- Đổ bỏ, cọ rửa thùng chứa sau đợt mất nước. Nước đọng lâu ngày trong xô, chum là chỗ muỗi đẻ trứng, mà muỗi vằn truyền sốt xuất huyết thường đẻ ở chính những chỗ nước trong như vậy.
- Có trẻ nhỏ: không để xô, chậu, thùng lớn đầy nước ở nơi trẻ với tới. Trẻ nhỏ có thể gặp nguy hiểm chỉ với một chậu nước không sâu.
Khi nào mất nước trở thành chuyện cần lo hơn
Một, hai ngày mất nước thường chỉ là bất tiện. Cần chú ý hơn khi:
- Trời rất nóng mà nhà có người già, trẻ nhỏ: dễ mất nước cơ thể. Cho uống đều, ở chỗ mát. Có dấu hiệu lơ mơ, môi khô nứt, tiểu rất ít, chuột rút — đưa tới cơ sở y tế, nặng thì gọi 115.
- Nhà có người cần chạy thận tại nhà, chăm sóc vết thương: báo bác sĩ điều trị để có phương án.
- Mất nước kéo dài nhiều ngày vì thiên tai: theo dõi thông báo của chính quyền phường, xã về điểm cấp nước.
Phòng trước cho lần sau
- Theo dõi lịch cắt nước qua thông báo của công ty cấp nước, tổ dân phố, ban quản lý; lưu số tổng đài chăm sóc khách hàng.
- Trữ sẵn vài bình nước uống trong nhà, thay dần theo hạn dùng.
- Vài can nhựa có nắp sạch, gấp gọn để trong kho — hôm có lịch cắt thì hứng đầy từ tối hôm trước.
- Biết bồn mái nhà mình chứa được bao nhiêu và để ý phao bồn, máy bơm có hoạt động bình thường không.
- Khăn ướt, nước rửa tay khô trong tủ — rất đỡ trong những ngày thiếu nước.
Câu hỏi thường gặp
Cúp nước không báo trước thì gọi ai?
Gọi tổng đài chăm sóc khách hàng của công ty cấp nước khu vực, số thường in trên hoá đơn tiền nước. Ở chung cư thì hỏi ban quản lý trước, vì có khi lỗi ở bể chứa hoặc máy bơm của toà.
Mất nước nên ưu tiên dùng nước vào việc gì?
Uống và nấu ăn trước, sau đó rửa tay và vệ sinh cá nhân. Dội nhà vệ sinh bằng nước đã qua sử dụng. Giặt giũ và lau nhà nên hoãn tới khi có nước.
Có nước lại rồi nước đục có dùng được không?
Mở vòi cho chảy vài phút tới khi nước trong. Nếu vẫn đục hoặc có mùi lạ thì không dùng để uống và báo công ty cấp nước. Nước để nấu ăn, uống thì nên đun sôi.
Hứng nước dự trữ có sợ muỗi không?
Có nếu để hở. Dùng dụng cụ có nắp đậy kín, và đổ bỏ, cọ rửa sau đợt mất nước để muỗi không đẻ trứng. Không để xô chậu đầy nước ở nơi trẻ nhỏ với tới.
Không có nước thì dội nhà vệ sinh thế nào?
Dùng xô nước đã qua sử dụng, như nước rửa rau hay lau người, đổ thẳng vào lòng bồn cầu. Mỗi lần một xô vừa phải là đủ cuốn chất thải đi.
