Đi chung thang máy, chung xe với cấp trên mà im lặng ngượng, việc đầu tiên là chào một câu rõ ràng, rồi chọn một câu hỏi nhẹ về chuyện chung như thời tiết, đường xá, một việc vừa xong. Không cần lấp kín mọi khoảng lặng: vài chục giây im lặng trong thang máy là bình thường. Đi xe chung lâu hơn thì có vài đề tài an toàn chuẩn bị sẵn là đủ.
Im lặng không phải lúc nào cũng xấu
Nhiều người nghĩ cứ im lặng là mình vụng, là sếp sẽ đánh giá thấp. Thực ra, với một chuyến thang máy vài chục giây, cấp trên cũng đang nghĩ việc của họ, xem điện thoại, hoặc đơn giản là mệt. Một lời chào lịch sự và vẻ mặt thoải mái đã là đủ phép. Cái làm không khí ngượng thật sự thường không phải sự im lặng, mà là dáng vẻ căng thẳng: đứng cứng đờ, nhìn chằm chằm vào bảng số tầng, cố nghĩ ra câu gì đó rồi buột miệng nói một câu lạc đề.
Nguyên tắc đơn giản: thang máy thì chào là đủ, đi xe chung thì nói chuyện vừa phải. Thời gian càng dài, càng nên có vài câu trò chuyện; thời gian càng ngắn, càng không cần cố.
Các cách phản ứng thường gặp
| Cách phản ứng | Điều thường xảy ra sau đó | Nên hay không |
|---|---|---|
| Giả vờ bận điện thoại, không chào | Trông như né tránh hoặc thiếu lễ phép | Không nên. Chào trước, xem điện thoại sau cũng được |
| Nói liên tục, kể chuyện riêng, than thở về công việc | Cấp trên khó xử, có khi nhớ những lời than lâu hơn mình nghĩ | Không nên |
| Tranh thủ báo cáo, xin việc, đề xuất chuyện lớn | Cấp trên chưa sẵn sàng, câu trả lời thường là "để sau"; có người thấy bị ép | Không nên với chuyện lớn; chuyện nhỏ cần xác nhận nhanh thì được |
| Chào, hỏi một câu nhẹ, để khoảng lặng tự nhiên | Thoải mái cho cả hai, ấn tượng lịch sự | Nên |
Các bước trong thang máy
- Chào rõ ràng, nhìn vào người. Câu nói mẫu: "Em chào anh ạ." Nếu chưa quen mặt: "Em chào chị, em là Linh bên phòng kinh doanh ạ."
- Giữ cửa, bấm tầng giúp. "Anh lên tầng mấy để em bấm ạ?" Một câu hỏi thực tế mở lời tự nhiên hơn mọi câu xã giao.
- Nếu muốn nói thêm, chọn câu về chuyện chung, ngay lúc này. "Hôm nay mưa to quá anh nhỉ, anh đi có bị kẹt đường không?", "Buổi họp sáng nay dài ghê chị ạ."
- Để cấp trên dẫn nhịp. Họ trả lời dài thì nói tiếp; họ trả lời ngắn rồi im thì mình cũng im, không cố hỏi thêm.
- Chào khi ra. "Em xin phép, chúc anh buổi chiều suôn sẻ."
Khi đi chung xe, chung chuyến công tác
Ngồi chung xe hai tiếng, chung chuyến bay, chung bàn ăn ở hội nghị là tình huống dài hơn và cần chút chuẩn bị. Một vài nguyên tắc:
Chỗ ngồi
Nếu là xe công ty có tài xế, hỏi ý: "Anh muốn ngồi trước hay sau ạ, em ngồi chỗ còn lại." Nếu cấp trên tự lái, ngồi ghế trước cạnh họ thường lịch sự hơn ngồi ghế sau như đi taxi, trừ khi họ bảo khác. Thói quen mỗi nơi một khác, hỏi một câu là chắc nhất.
Đề tài an toàn
- Chuyến đi đang diễn ra: đường đi, điểm đến, đặc sản nơi sắp tới.
- Công việc ở mức chung: kế hoạch buổi làm việc sắp tới, điều mình học được từ một dự án gần đây.
- Kinh nghiệm của cấp trên: "Hồi anh mới vào nghề, anh làm ở bộ phận nào ạ?" Phần lớn mọi người thích được kể về chặng đường của mình.
- Sở thích nhẹ: sách, chạy bộ, nấu ăn, cây cảnh, đi du lịch — chỉ khi cấp trên mở lời trước hoặc có vẻ thoải mái.
Đề tài nên tránh
- Lương thưởng, chuyện nội bộ nhạy cảm, so sánh đồng nghiệp.
- Than phiền về công ty, về sếp khác.
- Chính trị, tôn giáo, chuyện tiền bạc riêng.
- Chuyện gia đình riêng tư của cấp trên nếu họ chưa kể.
Được phép im lặng
Trên chuyến xe dài, sau chừng mười lăm, hai mươi phút trò chuyện, việc mỗi người làm việc riêng là bình thường. Có thể nói một câu: "Em xin phép xem lại tài liệu cho buổi chiều, có gì anh cần em cứ bảo ạ." Câu này biến sự im lặng thành sự chủ động, không còn là ngượng.
Khi mình là cấp trên
Tình huống ngược lại cũng đáng nghĩ tới. Nhân viên mới đứng cạnh mình trong thang máy thường căng thẳng hơn mình tưởng. Người ở vị trí trên chủ động chào trước, gọi tên nếu nhớ, hỏi một câu dễ trả lời ("Em vào phòng mình được mấy tuần rồi?") là đủ làm cả chuyến thang máy nhẹ đi. Đừng nhân lúc đó hỏi tiến độ công việc, vì người kia sẽ có cảm giác bị kiểm tra bất ngờ.
Câu nói mẫu cho mấy tình huống hay gặp
| Tình huống | Câu có thể nói |
|---|---|
| Thang máy, sáng sớm | "Em chào chị, hôm nay chị đến sớm thế ạ." |
| Thang máy, vừa họp xong | "Cảm ơn anh hồi nãy góp ý phần của em, em sẽ sửa trong hôm nay ạ." |
| Cấp trên cao cấp, mình chưa từng gặp riêng | "Em chào anh, em là Nam, mới vào phòng thiết kế được hai tháng ạ." |
| Đi chung xe về, buổi tối | "Hôm nay anh chắc mệt lắm, em không làm phiền, có gì cần em cứ bảo anh nhé." |
| Ăn trưa chung bàn bất ngờ | "Chị ăn ở đây thường xuyên không ạ? Em thấy món canh ở đây ngon." |
| Cấp trên hỏi "Dạo này công việc thế nào?" | "Dạ ổn anh ạ, em đang làm phần báo cáo quý, tuần sau em gửi anh xem." Trả lời cụ thể, ngắn, tích cực mà thật. |
Khi lỡ nói điều không nên
Đi chung lâu, nói chuyện thoải mái, rất dễ buột miệng than một câu về đồng nghiệp hay kể một chuyện nội bộ. Nếu nhận ra, chữa ngay một câu: "À, em nói vậy là theo cảm nhận riêng thôi, chuyện đó em sẽ trao đổi trực tiếp với chị ấy." Rồi chuyển chủ đề. Đừng tiếp tục giải thích.
Nếu cấp trên chủ động hỏi chuyện nhạy cảm (nhận xét về người khác, chuyện lương), mình có quyền trả lời chừng mực: "Dạ chuyện này em chưa nắm đủ để nói ạ."
Phòng trước cho lần sau
- Chuẩn bị sẵn ba câu mở lời an toàn. Một câu về thời tiết, đường xá; một câu về việc chung vừa xong; một câu hỏi về kinh nghiệm của người kia.
- Nắm qua tin tức công ty. Biết công ty vừa có dự án gì, sự kiện gì giúp mình có đề tài tự nhiên khi gặp cấp trên bất ngờ.
- Tập chào trước. Người chủ động chào trước gần như không bao giờ rơi vào cảnh ngượng, vì khoảng lặng đã được mình mở.
- Trước chuyến công tác chung, hỏi lịch trình và việc cần chuẩn bị. Biết mình phải làm gì trong chuyến đi thì nói chuyện cũng có hướng.
- Coi sự im lặng là bình thường. Không phải khoảng lặng nào cũng cần được lấp. Người thoải mái với im lặng thường lại là người dễ chịu nhất để đi cùng.
Câu hỏi thường gặp
Đi thang máy với sếp nên nói gì?
Chào rõ ràng, hỏi giúp bấm tầng, và nếu muốn nói thêm thì chọn một câu về chuyện chung như thời tiết, buổi họp vừa xong. Với chuyến thang máy ngắn, chào là đủ, không cần cố lấp khoảng lặng.
Im lặng khi đi chung với cấp trên có bất lịch sự không?
Không, nếu mình đã chào và giữ thái độ thoải mái. Trên chuyến xe dài, sau một lúc trò chuyện, mỗi người làm việc riêng là bình thường; có thể nói một câu xin phép xem lại tài liệu.
Có nên tranh thủ báo cáo công việc trong thang máy?
Chuyện nhỏ cần xác nhận nhanh thì được. Chuyện lớn như đề xuất, xin tăng lương, xin nghỉ nên hẹn thời gian riêng, vì trong thang máy cấp trên khó trả lời và có thể thấy bị ép.
Đi xe chung với sếp nên ngồi ghế nào?
Xe có tài xế thì hỏi ý cấp trên. Nếu cấp trên tự lái, ngồi ghế trước cạnh họ thường lịch sự hơn, trừ khi họ bảo khác. Thói quen mỗi nơi khác nhau, hỏi một câu là chắc nhất.
Đề tài nào an toàn khi nói chuyện với sếp?
Chuyến đi đang diễn ra, công việc ở mức chung, kinh nghiệm nghề nghiệp của cấp trên và sở thích nhẹ khi họ mở lời trước. Tránh lương thưởng, chuyện nội bộ, than phiền về công ty và chuyện riêng tư.
